[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 1، شماره 1 - ( 3-1399 ) ::
جلد 1 شماره 1 صفحات 37-51 برگشت به فهرست نسخه ها
نقش زنان واقف در بهبود شاخص‌های توسعه انسانی در نواحی روستایی مورد مطالعه: شهرستان بیرجند
مفید شاطری*1، مرضیه فاریابی2
1- گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2- گروه باستان شناسی، دانشکده هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده:   (284 مشاهده)
اهداف و زمینه‌ها: شاخص توسعه انسانی از شاخص‌های مهم توسعه‌یافتگی است که در شناسایی میزان درجه توسعه‌یافتگی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کاربرد دارد. وقف به عنوان یک نهاد ملی مذهبی در ارتقا و بهبود این شاخص‌ها در شهرها و خصوصاً در نواحی روستایی دارای کارکردهای موثری است. از نظرگاه تاریخی نیز وقف به عنوان سنتی نیکو از گذشته‌های بسیار دور حتی قبل از زمان تصویب شاخص توسعه انسانی در دهه 1990، کمک به توسعه مناطق شهری و روستایی نموده و واقفان در صدد پرکردن خلاهای جوامع کوشیده اند. توجه به این امر مهم و سازنده، فارغ از تفکیک جنسیتی و فقط براساس احساس مسئولیت در قبال جامعه‌ای که در آن زیست می‌کردند. هدف این پژوهش تمرکز بر شناخت نقش زنان روستایی در کمک به توسعه محل زندگی‌شان در دو بعد اجتماعی با تأکید بر بخش آموزش و بهداشت به کمک اسناد وقفی است.
روش‌شناسی: این پژوهش بر پایه مطالعات توصیفی- تاریخی است و روش گردآوری اطلاعات با تکیه بر اسناد وقفی و کتابخانه‌ای صورت پذیرفته است و در صدد آن است تا به نقش موقوفات زنان در شهرستان بیرجند و اثرات آن در بهبود شاخص‌های توسعه انسانی در روستاها بپردازد. با توجه به جایگاه وقف در این خطه، هدف نشان دادن وسعت و اهمیت نقش زنان در امر وقف خصوصاً در شکل‌گیری فضاهای آموزشی و تربیت و تحصیل دانش‌آموزان و طلاب، نگهداری و پایداری مدارس، ایجاد حوض‌ها و پایاب‌ها و در زمینه بهداشتی است.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد زنان شهرستان بیرجند با وقف املاک و اموال خود تلاش در بهبود وضعیت خانوارهای ساکن در نواحی روستایی خصوصاً در امر آموزش و پرورش و تحصیل دانش‌آموزان و طلاب و خدمات‌دهی به آنان در ارتقا دانش، ایجاد و ساخت حمام‌ها، حوض‌ها و پایاب‌ها و همچنین در زمینه بهداشتی داشتند. از دیگر یافته‌های این تحقیق آن است که در دوره‌های تاریخی همچون قاجار با وجود اینکه زمینه حضور زنان در اجتماع چندان هم فراهم نبوده، زنان از توجه به مسایل اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی و امکانات مورد نیاز آن عصر غافل نبوده و با وقف بخشی از اموال و مستغلاتی که مالک آنها بوده‌اند، در رقم زدن و فراهم‌نمودن زمینه‌های توسعه نقش پر رنگی داشته‌اند و این موضوع می‌تواند برای زنان و جامعه امروزی الهام‌بخش باشد.
نتیجه‌گیری: از آنجا که در هر کشوری سرمایه‌های انسانی یکی از عوامل توسعه محسوب می‌شوند زنان نیز به‌عنوان نیمی از جمعیت هر کشور به طور معمول سهم قابل توجهی در توسعه دارند که این امر در خصوص زنان شهرستان بیرجند که مورد مطالعه ما در این پژوهش هستند، به خوبی صدق می‌کند. آمار مورد بررسی نشان می‌دهد که تقریبا 50% موقوفات در بخش‌های مختلف در محدوده مورد مطالعه به زنان اختصاص دارد و بخش مهمی از نیازهای هر دوره به کمک این نهاد توسط زنان تأمین می‌شده است.
این نتیجه می‌تواند الهام‌بخش برای متولیان بخش وقف باشد و حضور زنان و مشارکت آنان را در اجتماع جدی‌تر تلقی نماید. به ویژه آنکه براساس موارد مورد بررسی زنان در عرصه‌هایی حضور یافته‌اند که جنبه احساسی و اخلاقی آن پررنگ‌تر است همچون وقف بر مکتب‌خانه اطفال یتیم در هریوند و یا شکل‌دهی دارالایتام در شهر بیرجند و وقف رقباتی برای اداره آن که به واقع نشان‌دهنده نیازهایی است که در این خطه به‌شدت به آن احساس نیاز می‌شد.
واژه‌های کلیدی: وقف، زنان واقف، بیرجند، توسعه انسانی، توسعه روستایی
متن کامل [PDF 926 kb]   (64 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: 1398/10/14 | پذیرش: 1398/11/28 | انتشار: 1399/3/23
فهرست منابع
1. Abasi nezhad H, Rafie emam A (2006). Human development evaluation at Iran rural development. Journal of Economic Research (tahghighat-e- Eghtesadi). 41(1):31-54.
2. Asefzade S, Piri Z (2005). The concepts of human development and human development index trend in Iran. Iranian South Medical Journal. 7(2):190-197.
3. Cheraghi Z, Zare Sangderazi S (2018). Yazdian women's mughufat (Charitable endowments) from Pahlavi era to present day From 1305 AH to 1394 AH. Socio Economic History Studies. 6(2):1-34.
4. Davodi A (1997). Report on Iran and human development. The Journal of Planning and Budgeting. 9:95-99.
5. endowments in Iran. Endowment the Eternal Heritage. 10:4-6.
6. Ershad Sarabi A (2015). Shokatieh school, Birjand (foundation, education, textbooks, teachers, and exams). Ayeneh ye-Pazhoohesh. 19(114):20-27.
7. Fotros MH, Torkamani E (2012). Modified human dvelopment and sustainability of economic growth: A comparative study of selected developed and developing countries. Quarterly Journal of Economic Growth and Development Research. 2(7):30-50.
8. Khosravi MA (1995). Noon va al-Qalam: women's
9. Mahmodi A (1992). Water and sanitation in Islam. 1st ed. Tehran: Baharan.
10. Mahmodi M (1972) Mirza Khanlarkhan Etesamolmolk travelogue. Tehran: Tehran.
11. Malekzade E, Afrafar M (2017). Women endowments of the constitutional functions until the end of the first Pahlavi, Case study: Female benefactor of Tehran. Journal of Historical Researches. 9(3):257-271.
12. Monsef MA (1976). Amir shokatolmolk in Ghaen. Tehran: Amirkabir.
13. Monteshlo J, Delbari SH (2018). Investigation of Shiite women's endowments in Bijar during the Qajar era. Quarterly for Shi'ite Studies. 59:29-52.
14. Naghi Porfar WA, Ahmadi M (2008). Economic indicators of human development from Islamic perspective. Islamic Economic. 8(31):69-101.
15. Ostadzadeh Z, Ostadzade M (2009). Pondering on three superior features of the historical Sokatiye school. Ganjine-ye Asnad. 18(70):35-50.
16. Pirnia MK (1995). History of Islamic Iranian architecture.
17. Rezaie J (2002). Birjandname. Tehran: Hirmand.
18. Roshdeie S (1983). Life events. Tehran: Nashretarikheiran.
19. Sadr Hashemi M (1984). History of magazines and newspapers in Iran. Tehran: Kamal.
20. Sharif khatibi L (2008). Human development index. Labour & Society Mountly. 103:40-46.
21. Sharif khatibi L (2008). Human development index. Rahyaft Journal. 18(42):46-53.
22. Shateri M, Arezomandan R (2012). The role and status of women in vaghf institutions from Safavi until Contemporary Era (Case Study: Birjand, Darmiyan, Sarbishe). Woman in Culture & Art. 4(2):5-23.
23. Shateri M, Jafarzade T (2008). Women's endowment rolein social and cultural development. Proceedings of International endowment and Islamic civilization. 2008, 12-13 November: Isfahan. pp.79-121.
24. Tabasi M (2016). The Bathhouses in the persian proverbs. Journal Culture and Folk Literature. 4(11):130-152.
25. Tehran: Soroosh Danesh.
26. Ziari K (2000). Principles and methods of regional planning. Tehran: Tehran University Press.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Shateri M, Faryabi M. The Role of Female Benefactors in Improvement of Human Development Indices in Rural Areas (Case study: Birjand). WESC. 2020; 1 (1) :37-51
URL: http://womenresearch.ir/article-1-24-fa.html

شاطری مفید، فاریابی مرضیه. نقش زنان واقف در بهبود شاخص‌های توسعه انسانی در نواحی روستایی مورد مطالعه: شهرستان بیرجند. توانمندسازی زنان و جامعه پایدار. 1399; 1 (1) :37-51

URL: http://womenresearch.ir/article-1-24-fa.html



دوره 1، شماره 1 - ( 3-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
توانمندسازی زنان و جامعه پایدار women empowerment and sustainable society
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 29 queries by YEKTAWEB 4227